Flest þau næringarefni sem plöntur þurfa á að halda koma úr jarðvegi. Uppruni efna er misjafn en algengastur er:

• Móðurefni jarðvegsins (berggrunnur)
• Regn
• Plöntuleifar
• Andrúmsloft
• Áburður (tilbúinn eða lífrænn)

Í óræktuðu landi koma öll næringarefni frá náttúrulegum ferlum. Magn þeirra efna sem berst með slíkum leiðum er breytilegt eftir efnum og aðstæðum á hverjum stað en yfirleitt er það frekar lítið. Þar sem krafist er mikillar uppskeru og ræktaðar eru áburðarfrekar jurtir verður mestur hluti næringarefnanna að koma frá áburði, tilbúnum eða lífrænum.

Næringarefnum er skipt í tvo meginflokka eftir mikilvægi þeirra fyrir lífsstarfsemi plantna og nauðsynlegu magni, meginnæringarefni og snefilefni. Meginnæringarefni eru efni sem plöntur þurfa tiltölulega mikið af til þess að þrífast og eru stór hluti af efnasamsetningu þeirra og allri lífsstarfsemi. Snefilefni eru aðeins tekin upp í mjög litlu magni og nýtast í afmörkuðum efnaskiptum, t.d. ensímum og orkuflutningi.

Magn efna sem tekið er upp af plöntum er afar mismunandi og er frá tugum kílógramma niður í örfá grömm á hektara. Hins vegar eru efnin öll nauðsynleg plöntum til þess að hámarksuppskera náist og skortur getur einnig haft mikil áhrif á heilsufar búpenings sem fóðraður er á afrakstri landsins. Í jarðvegi er yfirleitt nóg af snefilefnum þannig að helst skortir köfnunarefni, fosfór og kalí í grasrækt. Sumar plöntutegundir, s.s. grænfóður og matjurtir, gera þó sérstakar kröfur um magn annarra efna en N, P og K.

Nýting áborinna áburðarefna í jarðvegi er mismunandi og áburðarefnin skila sér misvel í uppskeru af ýmsum ástæðum:

• Hluti binst í jarðveginum.
• Upptaka huldugróðurs og lífvera er nokkur.
• Mismikill hluti skolast niður úr rótarlagi eða burt úr jarðveginum.

Af þessum orsökum þarf oft að gera ráð fyrir meira magni efna í áburði en skilar sér í uppskeru. Við gerð áburðaráætlana þarf að taka tillit til þeirra atriða sem talin hafa verið upp hér að ofan auk þess sem staðbundnar aðstæður, nýtingarsaga jarðvegs o.s.frv., hafa mikil áhrif á áburðarþörf. Tölur um áburðarþörf gefa því aðeins almenna mynd af því magni sem bera þarf á.

Kölkun
Eitt veigamesta atriðið varðandi leysanleika og þar með nýtingu næringarefna er sýrustig jarðvegsins. Við nýtingu jarðvegs til ræktunar hefur hann tilhneigingu til þess að súrna og eftir því sem sýrustig (pH) er lægra má almennt segja að framboð næringarefna minnki og lífsskilyrði plantna versni. Með kölkun jarðvegsins má vinna á móti þessari þróun. Sumar áburðartegundir innihalda nokkurt magn af kalki (Ca), sem auk þess að vera plöntunæringarefni getur unnið á móti lækkandi sýrustigi að ákveðnu marki. Hins vegar þarf oft að bæta stórum skömmtum af kalki í jarðveginn til þess að færa sýrustigið á það stig sem æskilegt er. Með jarðvegsefnagreiningu má komast að því hvort leggja þarf út í stórfellda kölkun sem oftast er best að gera um leið og endurvinnsla jarðvegs á sér stað. Slík framkvæmd dugir oftast í nokkur ár. Rétt er að athuga að bygg þolir mjög illa súra jörð svo víðast þar sem rækta á bygg er hagur af og jafnvel nauðsynlegt að kalka. Hægt er að sækja um styrk til kölkunar og veita búnaðarsamböndin allar upplýsingar þar um.

Ábending:
Áður en þyrildreifari er fylltur af Mg-kalki er gott að setja þriggja tommu plaströr í miðju dreifarans. Rörið er síðan dregið upp rétt áður en dreifing hefst. Þetta kemur í veg fyrir að kalkið þjappist að útrennslisopi dreifarans áður en það er opnað.